از زمان پيروزى موسى بن نصير و طارق تا سال 138 ه ( 756 م ) اندلس به دست حاكمانى كه خلفاى دمشق منصوب مىكردند اداره مىشد و آخرين آنان يوسف بن عبدالرحمان فهرى نزديك قرطبه از عبدالرحمن يكم شكست خورد . عبدالرحمن در سال 138 ه خود را امير اندلس خواند و بدين ترتيب سلسلهء امويان اسپانيا تأسيس شد ؛ كه فرمانروايان آن در 138 - 300 ه . با عنوان امير و از 317 ه . كه عبدالرحمن سوم به تخت خلافت نشست به عنوان خليفه حكمرانى كردند . در دورهء عبدالرحمان سوم دولت اسلامى اندلس به اوج عظمت رسيد ، ولى كمى پس از آن رو به انحطاط گذاشت و در 422 ه / 1031 م منقرض شد و به جاى آن سلطنتهاى كوچك محلى پيدا شد كه در تاريخ به نام ملوك الطوايف خوانده مىشوند . اين تفرقه فشار مسيحيان را نسبت به مسلمانان براى بازپس گرفتن سرزمينهاى خود زيادتر كرد و ناچار ملوك طوايف از مرابطون كه فرمانروايان بربر شمال آفريقا بودند كمك خواستند و اينان از 479 ه به بعد به تدريج بر اسپانيا مسلط شدند . در سالهاى ميان 551 و 556 ه طايفهء دينى و سياسى ديگرى به نام دولت موحدون ، تسلط مرابطون را در افريقا و اندلس هر دو برانداخت و اين دولت جديد نيز بعد از شكستى كه در 609 ه / 1212 م در واقعهء العقاب از مسيحيان متحد ديد از ميان رفت . « 1 » پس از آن تا مدت دو و نيم قرن تنها امارت اسلامى اسپانيا امارت غرناطه بود و سلسلهء امراى بنى نصر يا بنى الاحمر بر آن حكومت مىراندند . مؤسس اين سلسله محمد يكم ملقب به الغالب باللّه در 635 ه . ق / 1237 - 38 م غرناطه را به تصرف درآورد و قصر معروف الحمرا را بنا كرد ، ولى خراجگزار فرديناند دوم ( پادشاه كاستيل ) و پس از او آلفونسوى دهم شد . در تاريخ دوم ربيع الاول 897 ه / 3 ژانويهء 1492 غرناطه نيز به دست مسيحيان تسخير شد و حكومت مسلمانان بر اندلس خاتمه يافت . موريسكوها يعنى مسلمانانى كه پس از سقوط دولت غرناطه در اسپانيا ماندند ، دستخوش آزار مسيحيان شدند و سرانجام از اسپانيا اخراج گرديدند . « 2 »

--> ( 1 ) . همان ( 2 ) . همان